Ps. Aug. reg. 1 tit. - 1, 9
DE NOMINE
11Omnia nomina tredecim litteris terminantur, quinque vocalibus,
‘a, e, i, o, u’, sex semivocalibus, ‘l, m, n, r, s, x’ et
duabus mutis, ‘c, t’.
25<‘A’ vocali> a masculino, ut ‘Seneca’, ‘Catilina’, ‘Sylla’, ‘Iuba’,
‘Cinna’, ‘Pansa’, Graeca ‘Sosia’, ‘Geta’, afra ‘Iugurtha’, ‘Micipsa’;
a feminino ‘femina’, ‘Musa’, ‘tabula’, ‘regula’, ‘norma’,
‘forma’ et talia; a neutro Graeca sunt tantum, ut ‘thema’, ‘schema’
et talia, et unum nomen Latinum fluminis, ut ‘Turia’, dicente
10Salustio ‘flumen Turia’; a communi ‘advena’, ‘convena’,
‘indigena’, ‘Troiugena’ et talia; ab epicoeno ‘vipera’, ‘aquila’,
‘musca’, ‘locusta’, ‘ulula’ (quam nos ‘noctuam’ dicimus) et talia.
3Diximus de ‘a’ littera; nunc de ‘e’. Ab ‘e’ littera vocali nullum
Latinum nisi iunctum praepositioni, ut ‘proconsule’, ‘propraetore’.
15| Ergo iuncta praepositione fiunt Latina, ut dixi, <‘proconsule’>,
‘propraetore’, ‘proquaestore’. Nam veteres in nominativo
casu ‘proconsul’ dicebant attendentes nullum nomen
Latinum exire in ‘e’ litteram nominativo casu genere masculino.
A feminino nullum Latinum, sed Graecum solum, ut ‘Andromache’,
‘Niobe’, ‘Libye’, ‘Hecabe’, ‘Calliope’, ‘Euterpe’, quorum
genitivus in ‘es’ exit, ut ‘Andromaches’, ‘Niobes’, ‘Libyes’,
‘Hecabes’, ‘Calliopes’, ‘Euterpes’. Sed haec cum Graecis tractemus.
A neutro ‘e’ littera nominativo, ut ‘monile’, ‘sedile’, ‘cubile’
5et cetera non parva nomina, quae paulo post ‹in› regulis generis
neutri ponemus. A communi nullum nomen est; similiter
nullum ab epicoeno.
4Nunc de ‘i’ littera tractamus, nominativo quae genera
contineat. A masculino nullum nomen in ‘i’ exit; a feminino
10nullum; a neutro ‘gummi’, et est aptoton; a communi nullum;
ab omni genere, ut ‘frugi’, ‘nihili’. Declinatur sic: ‘hic vir frugi’,
<‘haec> femina frugi’, <‘hoc> mancipium frugi’; genitivo similiter
‘frugi’ facit: ‘huius viri frugi’, ‘huius feminae frugi’, ‘huius
mancipii frugi’; sic per omnes casus ‘frugi’ dicimus. Sic declinatur
15‘nihili’: ‘hic nihili vir’, ‘haec nihili mulier’, ‘hoc nihili mancipium’.
Hoc sono nominativi omnes casus declinantur; sic plurali
‘viri nihili’, ‘feminae nihili’, ‘mancipia nihili’. Ab epicoeno
nullum similiter exit in ‘i’.
5Ab ‘o’ littera vocali nominativus terminatus a masculino
20appellativo, ut ‘ligo ligonis’; a proprio, ut ‘Cato’, ‘Cicero’, ‘Maro’,
‘Nero’, ‘Tubero’ et talia; a feminino appellativo, ut ‘vertigo’, ‘indago’,
‘farrago’, ‘siligo’ (in Iuvenali legitur ita:
‘sed quae conductis inducitur atque fovetur
tot medicaminibus coctaeque siliginis offas
accipit et madidae, facies dicetur an ulcus?’),
‘sartago’, ‘virago’, ‘lanugo’, ‘aerugo’, (morbus regius) ‘aurugo’,
‘crepido’ (in Iuvenali
5 ‘nulla crepido vacat nusquam pons et tegetis’)
et talia. A feminino proprio ‘Carthago’; peregrina vero, ut ‘Dido’,
‘Ino’, ‘Io’, ‘Allecto’, ‘Celeno’, ‘Clio’, ‘Manto’, quorum genitivus
in ‘us’ exit: ‘Didus’, ‘Inus’, ‘Ius’, ‘‹Allectus›’, ‘Celenus’,
‘Clius’, ‘Mantus’; sed haec cum Graecis tractemus. A neutro
10nullus nominativus in ‘o’ exit; a communi, ut ‘fullo’, ‘latro’, ‘caupo’
et cetera; ab epicoeno ‘struthio’, ‘hirundo’, ‘hirudo’ (quod est
‘sanguisuga’), ‘curculio’, ‘bufo’ et talia.
6Ab ‘u’ vocali solum neutrum, quod in singulari indeclinabile
est, in plurali declinatur, ut ‘cornu’, ‘veru’, ‘genu’, ‘tonitru’:
15hoc sono enuntiantur omnes casus in singulari, ut diximus; in
plurali declinantur ‘cornua’, ‘verua’, ‘genua’, genitivo ‘horum
cornuum’, ‘veruum’, ‘genuum’; et cetera declinabis ad regulam
‘versuum’ et ‘fluctuum’.
7Diximus de vocalibus quinque, quibus terminatur nominativus;
20nunc de semivocalibus dicimus. ‘L’ littera nominativus
exiens, in masculinis appellativis ‘hic sal’; in propriis ‘hic Sol’; in
femininis unum nomen matronae tantum: ‘Tanaquil’ (uxor Tarquini
Prisci); in neutris, ut ‘mel’, ‘fel’; in communibus ‘vigil’,
‘pugil’ (unde et Terentius de virgine
‘pugilem esse aiunt’);
in epicoenis nullum | nomen est.
85‘M’ nominativus exiens, in masculinis nullum Latinum
est; in femininis ‘Glycerium’, ‘Phanium’, ‘Dorcium’, ‘Philocomasium’;
in neutris autem ‘templum’, ‘telum’, ‘tectum’ et talia,
quorum plurales faciles sunt; in communibus nullum exit in
‘m’; sic et in epicoenis.
910Nunc tractamus de semivocali ‘n’. ‘N’ littera terminatus
nominativus a masculinis ‘flamen’, ‘pecten’, ‘lien’ (quod est
‘splen’); a femininis ‘rien’, plurali ‘rienes’; a neutris ‘carmen’,
‘germen’, ‘gramen’ et cetera, quae paulo post ‹in› regulis generis
neutri tractabimus; a communibus nominativus exiens in ‘n’
15‘tubicen’, ‘tibicen’, ‘fidicen’, ‘cornicen’, ‘liticen’ (qui in lituis dicet);
ab epicoenis ‘oscen’ (id est avis quae ore dat augurium) et
‘attagen’.
Critical apparatus
DE NOMINE O: IN NOMINE DOMINI INCIPIT REGULA AUGUSTINI EPISCOPI DE NOMINE V; IN NOMINE DOMINI INCIPIT REGULA AURELII AUGUSTINI DE NOMINE E; IN NOMINE DOMINI NOSTRI INCIPIT REGULA AURELI AUGUSTINI DE NOMINE F‘Geta’] talia F: alia O β: consensus codd. EVdicente Salustio α: consensus codd. βF: Salustio dicente Oet talia O ς: consensus edd. UKAGRH: et alia β: consensus codd. EV; om. F(quam nos ‘noctuam’ dicimus)] om. ς: consensus edd. UKAGRHnunc de ‘e’] dicamus Keiliunctum praepositioni 1pc M O β: consensus codd. EV: iunctam praepositioni 1ac M F; iuncta praepositione masculinum invenitur stigma Keil‘proconsul’ dicebant attendentes nullum nomen Latinum exire in ‘e’ litteram nominativo casu α: consensus codd. βF: om. Ograecum ω: consensus codd. Oα: graeca ς: consensus edd. UKAGRH Keilnominativo ut O: in nominativo α: consensus codd. βFnon parva nomina O: non per omnia nomina V; non pro omnia nomina E F; neutri codd. codd.; non parva nomina secl. Keilin regulis Martorelli: regula α: consensus codd. βF; regulas Onullum α: consensus codd. βF om. O: om. Oepicoeno P stigma: epicoenon ω: consensus codd. Oαtractamus O: tractemus α: consensus codd. βFnominativo V F: in nominativo E; nominativus Oin i exit E O: in i exiit V; in i F Keildeclinatur O stigma: declinantur α: consensus codd. βFfacit β: consensus codd. EV O: faciet F Keilhuius α: consensus codd. βF: ut Odeclinatur O U A K G R: declinantur α: consensus codd. βFnihili F V: nichili E Onihili α: consensus codd. βF: nichili Onihili α: consensus codd. βF: nichili Onominativi ω: consensus codd. Oα: om. Keilnihili α: consensus codd. βF: nichili Onihili α: consensus codd. βF: nichili Onihili α: consensus codd. βF: nichili Oab epicoeno ς: consensus edd. UKAGRH: epichenon V; ab epicenon E F; ab epicynon Oa β: consensus codd. EV O: om. Fproprio O: nomine α: consensus codd. βFvertigo α: consensus codd. βF: vestigo Ofarrago α: consensus codd. βF: ferrago Oquae β: consensus codd. EV O: qui F Keilcoctaeque O ς: consensus edd. UKAGRH: accipit E O ς: consensus edd. UKAGRH: accepit V; om. Fmadidae V O ς: consensus edd. UKAGRH: madida E F(morbus regius)] om. ς: consensus edd. UKAGRH Keilnulla O P ς: consensus edd. UKAGRH: nullo α: consensus codd. βFvacat O ς: consensus edd. UKAGRH: vocat α: consensus codd. βFpons et O ς: consensus edd. UKAGRH: posset α: consensus codd. βFtegetis E ς: consensus edd. UKAGRH: teletis V; teietes F; tegelis O; pars ς: consensus edd. UKAGRH Keil‘Allecto’] nomen est codd.Clio Manto quorum O ς: consensus edd. UKAGRH: clio in antiquorum V; cliomanti quorum E; clio mantico quorum F‘Didus’, ‘Inus’, ‘Ius’ transposuit A G R H: Mantus codd.Allectus suppl. A G R H: om. ω: consensus codd. OαMantus O ς: consensus edd. UKAGRH: mansus β: consensus codd. EV; manticus Fhaec O: hoc α: consensus codd. βFhirudo Keil: irugo ac V F; irudo pc V; hirugo E O(quod est ‘sanguisuga’)] om. ς: consensus edd. UKAGRH Keiltalia F: alia O β: consensus codd. EVdeclinatur O ς: consensus edd. UKAGRH: declinantur V F; om. Ecornua verua genua ς: consensus edd. UKAGRH: verua cornua genua ω: consensus codd. Oαterminatur nominativus V F: terminantur nominativi E Odicimus] dicimus O β: consensus codd. EV; dicamus F Keiluxor α: consensus codd. βF: om. ς: consensus edd. UKAGRH Keil; uxoris O; prisciam V; priscini Fut] ut secl. Keilaiunt O ς: consensus edd. UKAGRH: agunt V F; ait Eglycerium F P: licerum V; licerium E Otalia O: alia α: consensus codd. βFtractamus E O: tractemus V F Keilterminatus E F: terminandus V; terminatur Oflamen O P ς: consensus edd. UKAGRH: flumen α: consensus codd. βFpecten ς: consensus edd. UKAGRH: vel ω: consensus codd. Oαrien V O: tuen E F; siren ς: consensus edd. UKAGRH Keilrienes ω: consensus codd. Oα: sirenes ς: consensus edd. UKAGRH Keilquae paulo post β: consensus codd. EV O: quae talia post F; talia quae post ς: consensus edd. UKAGRH; talia quae postea Keilregulis β: consensus codd. EV O: regulas F; regula Keiltractabimus pc E O ς: consensus edd. UKAGRH: tractavimus V ac E Ftubicen α: consensus codd. βF: om. O(qui in lituis dicet) Keil: qui lirus V; quin lituis E F; qui lituis Keil; canit A G R H Keilid est avis quae ore dat augurium suppl. Keil: ab his α: consensus codd. βF; ora dat E; orabat F; tradunt ς: consensus edd. UKAGRH; tradit Keilet O: om. α: consensus codd. βF
Quotation layer
Sall. hist. frg. 2,54