Ps. Aug. reg. 10, 1 - 10, 4
101Omnes partes orationis decursae a nobis sunt, quae ad
compendium sufficient aut occupati aut neglegentis. Sane quod
omisimus in tractatu nominis reddimus.
25Scire enim debemus nomina numerorum a ‘quattuor’
usque ad ‘centum’ aptota esse generis omnis, ut ‘quattuor viri,
feminae quattuor, quattuor mancipia’. Sic per omnes casus
‘quattuor’ dicimus, ut puta ‘virorum quattuor, mulierum quattuor,
mancipiorum quattuor’; sic dat. ‘viris quattuor, feminis
10quattuor, mancipiis quattuor’; sic acc. ‘viros quattuor, feminas
quattuor, mancipia quattuor’; sic voc. ‘o viri quattuor, o feminae
quattuor, o mancipia quattuor’; sic abl. ‘a viris quattuor, a feminis
quattuor, a mancipiis quattuor’. Sed ideo dixi a ‘quattuor’
aptota esse usque ad ‘centum’, quia ‘duo’ declinantur ‘duorum,
15duobus, duos vel duo, o duo, a duobus’. Sic ‘tres’ declinantur et
currunt per casus: ‘hi et hae tres, horum et harum trium, his
tribus, hos et has tres, o tres, ab his tribus’, a genere neutro ‘haec
tria, horum trium, his tribus, haec tria, o tria, ab his tribus’.
3Ex hac ergo forma intellegimus quo modo declinemus
20‘hic duumvir’, quasi duorum hominum unus vir; sic ‘triumvir’,
trium hominum unus vir. Ergo hic admisit genitivum. Iam a
‘quattuor’, ubi indeclinabile est, ‘quattuorvir’ dicimus vel ‘quinquevir’
vel ‘sexvir’, unde Lucanus
‘septemvirque epulis festus’
pro genitivo posuit ‘septem’.
4A ‘ducentis’ usque ad ‘nongentos’ declinantur nomina numerorum,
ut ‘hi ducenti’ et ‘hae ducentae’, neutro ‘ducenta’.
5‘Mille’ indeclinabile est.
Critical apparatus
omnes partes scripsit ed delevit Ooccupati β: consensus codd. EV O: occupatis F Keilneglegentis α: consensus codd. βF: neglegenti O; neglegentibus ς: consensus edd. UKAGRH Keilomisimus E F: omissimus V; am misimus Oscire enim debemus α: consensus codd. βF: sunt vero Ofeminae quattuor β: consensus codd. EV O: quattuor feminae F Keilquattuor dicimus α: consensus codd. βF: a quatuor dicimus Ovirorum quattuor α: consensus codd. βF: virorum quatuorum Omulierum quattuor α: consensus codd. βF: mulierum a quattuor Osic dat. viris quattuor feminis quattuor mancipiis quattuor β: consensus codd. EV O ς: consensus edd. UKAGRH: om. F Keilsic voc. ‘o viri quattuor, o feminae quattuor, o mancipia quattuor’] sic voc. viri quattuor o feminae quattuor o mancipia quattuor o ς: consensus edd. UKAGRH; sic voc. viri quattuor feminae quattuor mancipia quattuor O; om. α: consensus codd. βFduorum β: consensus codd. EV O: duo duorum F Keilduos O ς: consensus edd. UKAGRH: om. α: consensus codd. βFvel duo α: consensus codd. βF: om. Odeclinemus O ς: consensus edd. UKAGRH: om. V; declinamus E; declinemus intellegimus Fa Keil: in ω: consensus codd. Oα; om. A G H Keilquattuor ubi indeclinabile est α: consensus codd. βF: om. O; quattuor indeclinabile est Keilepulis O P: epulae F; epolis V; epolio Efestus V O Keil: foetus E; fectus Fnongentos F: nonagintos V; nogentos E; nonigentos Out β: consensus codd. EV O ς: consensus edd. UKAGRH: ut est F Keilindeclinabile est] explicit sancti augustini de grammatica V; nulla subscriptio in E; expl. F; explicit feliciter scripsit et delevit O