Sacerd. 2, 3, 5 - 2, 3, 10
35Trisyllaba structura nostro tempore caute ponenda est, ne
aut versum heroicum faciat ex trochaeo composita et bacchio a
5brevi, ut ‘capta fuisse‹n›t’, aut, ut quibusdam placet, barbarismum,
si ex spondeo vel iambo vel quovis pede, cuius sit novissima
syllaba natura longa, componatur et aliquo verbo trisyllabo, qui
positus bene sonet. Nam si plausibilis non fuerit barbarismum
nostri temporis vitans, nec | structuram faciet nobis placentem,
10quale est exemplum, et illud, inter multa similia, Tullianum,
‘sententia sua liberat’ et ‘cuius ego causa laboro’.
6Quattuor syllabarum structura sic vitabit nostri temporis
barbarismum, sicut disyllaba, quamvis multi non sapienter et in
tali compositione barbarismos esse dixerunt, si paenultimum
15verbum habeat novissimam syllabam natura longam, ut ‘ad meas
capsas admisero’ et ‘industriaeque meae contenderem’.
7Ergo si nos ad eiusmodi structuram aliqua necessitas detulerit,
poterimus reprehendentes imperitissimos comprobare, si
nosmet nostrum officium fecerimus, corripientes syllabas breves,
longas producentes, ut est ‘causa laboro’, ‘sa’ producentes, et
2, 5‘capsas admisero’, ‘sas’ producentes. In istis enim tantummodo
syllabis, si correptae fuerint, erit barbarismus, non in tota compositione
structurae, id est ‘capsas admisero’, quoniam barbarismus
una parte orationis fit, pluribus numquam. Nam si hoc ita esset,
non in tantum doctrina latuisset, ut eam Tullius ignoraret, vel
10tantum potuisset, ut ea post illum et multos ante alios nostris
temporibus nosceretur; quorum velim obscuram peritiam devitare
illorum nobilissima neglegentia decoratus.
8Nunc igitur quoniam docuimus haec, quae a nobis stultissime
reprehendentur indifferenter a prioribus posita{s}, structuras
15nobis delectabiles componamus. Amphibrachys et molossus
‘probare deberes’, amphibrachys et bacchius a longa ‘dolore
derisus’, anapaestus et paeon tertius ‘fieri potuisset’, anapaestus et
ionicus minor ‘modicos coluerunt’, antispastus et molossus ‘coheredem
detraxit’, amphimacrus et hippius secundus ‘optime navigavi’,
20bacchius a longa ‹geminatus› ‘detrudit heredem’, bacchius
et molossus ‘cantare fecerunt’, bacchius a brevi et hippius secundus
‘dolores detulerunt’, choriambus et hippius primus ‘condidimus
sepultura’, chorius, id est trochaeus, et bacchius a longa ‘esse
delectum’, chorius et paeon tertius facient illam structuram Tullio
5peculiarem, ‘esse videatur’, dactylus et ditrochaeus ‘hos{pi}tibus
temperare’, dactylus et ionicus minor ‘omnia placuerunt’,
ditrochaeus et bacchius a longa ‘vindicatur electus’, dactylus et
paeon tertius ‘curiam renovare’, dactylus et dispondeus ‘lumina
deponebant’, epitritus quartus et bacchius a longa ‘deducente
10subducit’, epitritus quartus et molossus ‘impellente devinxit’,
epitritus ‹tertius› et dispondius ‘contemnere‹s› persuadent‹es›’,
epitritus tertius et ditrochaeus ‘piratico liberasset’, hippius
tertius, id est epitritus, et hippius primus ‘provincia | recedentis’,
hippius tertius et hippius secundus ‘dilexerant Caepiones’, ‘praedonios
15vindicasti’, ionicus maior et ionicus minor ‘contagia doluerunt’,
ionicus maior et ditrochaeus ‘depellere castitatem’, paeon
primus et hippius quartus ‘decipere contendeba{n}t’, paeon
secundus et dispondeus ‘pericula devitavi’, trochaeus et bacchius a
longa ‘sume deceptum’, tribrachys et ditrochaeus ‘Cererem decanamus’.
9Has quidem a nobis repertas structuras composuimus.
Nunc aliquas Tulli componamus, quae possint auditores nostri
temporis delectare. Amphimacrus et antispastus ‘maxime laborare’,
bacchius a longa et paeon tertius ‘pudentem exitum quaesisse
videatur’, trochaeus et bacchius a longa ‘securi esse percussum’,
‘iste vexarat’, ‘stare non posse’, proceleumaticus et ditrochaeus
5{scire voluerunt} ‘populus Romanus voluerit vindicare’,
bacchius a longa et molossus ‹’causamque cognovit’, trochaeus et
molossus› ‘ipsa delegit’, amphibrachys et molossus ‘probare
deberent’, antispastus et bacchius a longa ‘voluntate concedam’,
choriambus et ditrochaeus ‘ingenio sustinere’, dactylus et antis
10pastus ‘corpore perhorresco’, paeon primus et ditrochaeus ‘Iudicium
sustinebit’, bacchius a longa ‹et molossus› ‘subscriptor
addatur’, diiambus et hippius secundus ‘iniuria commoveri’,
tribrachys et hippius quartus ‘cuius quaestor fuerit accusare’,
dactylus et hippius quartus ‘procellam temporis devitare’, iambus
et ditrochaeus ‘diu machinatur’, choriambus et paeon tertius
‘composui rationem’.
10Sed ut brevissime de structuris delectantibus doceamus,
observandum est nobis ne aut versum heroici metri faciamus aut
5in natura longam syllabam paenultimo verbo terminato trisyllabo
finiamus. Ceteris paene omnibus auditores possumus delectare.